FacebookTwitterYoutubeInstagram

Dozajlama cihazı nedir, nasıl çalışır?

Belli bir orandaki yan malzemesini ( boya, kırma hammadde vb)  ana hammaddeye karıştırmak için kullanılan cihazlardır.  Örneğin, 100kg. orijinal hammaddeye %1.6 oranında konsantre boya karıştırmak istenmesi halinde bu işlemi yapabilecek cihaz dozajlama cihazıdır.

Dozajlama cihazlarının farklı çalışma prensipleri vardır. Genel olarak, tek ve çok malzemeli dozajlama cihazları yaygın olarak kullanılmaktadır. Tek malzemeli dozajlama cihazlarında ana malzeme boğazdan serbest akış ile plastik işleme makinesine akarken, katkı malzemesi dozajlama vidası ile istenilen oranda ana malzemeye karışır. Çok malzemeli dozajlama cihazlarında da aynı prensiple kullanıldığı gibi biriktirmeli (batch) tip olarak adlandırılan ikiden fazla malzeme dozajlayan cihazlar da mevcuttur. Biriktirmeli dozajlama cihazları ana malzemeyi ve diğer katkı malzemelerini teker teker tartar ve karıştırır.

 

Dozajlama cihazının avantajları nelerdir?

  • Katkı miktarından tasarruf edilmesi sağlar. Bu tasarruf kullanılan cihaza göre %10 ile %50 oranında değişebilir.
  • Katkının her üründe aynı oranda kullanılmasını sağlar ve ürün kalite sürekliğini sağlar.
  • Ürün fire oranını düşürür.
  • Elle karışımı yapılamayacak uygulamalar için işletme kolaylığı sağlar.
  • Sadece natürel malzeme kullanarak, işleme makinesi üzerinde ürüne özgü az miktarda ki katkıların hassas şekilde katımına olanak tanır. Böylece kendinden katkılı veya renkli olarak üretilen pahalı hammaddelerin kullanılmasına ve stoklanmasına gerek kalmaz.
  • Hammadde stok maliyetini düşürür.

 

Dozajlama cihazı seçilirken nelere dikkat edilmelidir?

Öncelikle kaç adet malzemenin dozajlanacağı belirlenir. İki malzemeye kadar katkı (boya ve kırma malzemesi gibi) dozajında tekil veya çiftli dozajlama sistemi seçilebilir. İkiden fazla malzeme (boya, kırma ve diğer katkılar...) dozajlanacak ise çoklu biriktirmeli tip gravimetrik karıştırma sistemleri seçilir.

Minimum ve maksimum katkı dozaj oranlarına göre dozajlama vida seçimi yapılır. Vida seçiminden sonra tahrik mekanizmasının gücü belirlenerek motor sistemine karar verilir. Dozajlama cihazı seçilirken dikkat edilmesi gereken en önemli unsur, dozajlama motor tahrik sisteminin minimum ve maksimum dozajlarda istenilen hassasiyette dozajlama yapabilecek kararlılıkta olmasının gerekliliğidir. Bu amaçla,  son teknolojik gelişmeler neticesinde adım motorlu tahrik sistemleri geliştirilmiş ve en düşük hızlarda dahi motorun bayılma problemine çözüm getirilmiştir.

Dikkat edilecek diğer konu ise dozajlama cihazının ne tip bir işleme makinesine bağlanacağı ve dolayısıyla dozajlama cihazının kontrolü için ne tip kontrol ünitesinin seçileceğidir. Enjeksiyon makinelerine bağlanan dozajlama cihazları ekstrüderlerde kullanılamayabilir. Bunun başlıca sebebi ekstrüder devirinin ve hat kapasitesinin değişmesi ve dozajlama cihazının kontrol ünitesinin bunu takip edecek sisteme sahip olasının gerekliliğidir.

Son olarak dikkat edilecek konu ise dozajlama cihazının işleme makinesine bağlanacağı boğaz ünitesidir. Boğaz ünitesi seçiminin de ana malzemenin ve katkı malzemesinin rahat ve kesintisiz akış yapabilmesine dikkat edilmelidir. Bununla birlikte,  PET gibi yüksek sıcaklıkta kurutulan hammaddelerin içinden akacakları boğazın dozajlama cihazına zarar vermeyecek şekilde su soğutmalı olması gerekmektedir.

 

Volumetrik dozajlama ile Gravimetrik dozajlama arasında ne gibi farklar vardır? Seçim neye göre yapılmalıdır?

Volumetrik dozajlama cihazları hacimsel dozajlama yapan cihazlardır. Katkı malzemesini ana malzemeye karıştırırken tartım yapmaz.  Dozajlanacak malzemeyi tane tane hammaddeye karıştırır. Gravimetrik dozajlama cihazlarında ise tartım sistemi prensibi ile çalışmaktadır. Dozajlanacak malzeme ana malzemeye tartılarak, verilir. Dozajlanacak hammaddede granül tanecikleri ölçüsü farklılıkları çok ise, karışımlarda istenen hassasiyet çok yüksek ise, katkı malzemesi çok pahalı ise, harcanan katkı malzemesini geriye dönük takibinin yapılması isteniyorsa, enjeksiyon makinesinin mal alma sürelerinde değişikler var ise Gravimetrik model kullanılmalıdır.

 

Plastik işleme makinesinde kalıp değişimlerinde, hammadde miktarının ve katkı oranın değişmesi durumlarında dozajlama cihazının da değiştirilmesi gerekli midir?

Günümüzde gerek ekonomik koşullar gerek ise yatırım maliyetleri nedeni ile bir işleme makinesinde sıkça kalıp değişimi yapılmaktadır. Bu tip durumlarda ürün ağırlık değişiklikleri, kapasite değişimleri, katkı oran değişiklikleri söz konusu olabilir. Eğer dozajlama cihazı seçilirken işleme makinesinde üretilecek ürünlerin hepsine göre ortak seçim yapılırsa kalıp değişimlerinde dozajlama cihazının değiştirilmesine kesinlikle gerek kalmaz. Bunun ötesinde gerektiğinde dozajlama vidasının boyu da değiştirilerek düşük ve yüksek kapasiteli dozajlama yapılması mümkündür.

 

İşleme makinesinin tipine göre dozajlama cihazı nasıl seçilir?

 

Enjeksiyon makinelerinde hammadde boğazdan sadece mal alma esnasında geçer. Bu sebeple, dozajlama cihazının sabit devire ayarlanması ve mal alma valfından komut alarak sadece bu esnada çalışması sağlanmalıdır. Bu işlevi gerçekleştirecek dozajlama cihazı standart tip dozajlama cihazıdır.

Ekstrüder makineleri sürekli ve kesintisiz üretim yaptıklarından boğazdan sürekli hammadde akmaktadır. Bu sebeple dozajlama cihazı tüm üretim boyunca çalışır. Ancak ekstrüderlerde üretim şekline göre hat hızı ve dolayısıyla anlık hammadde sarfiyatı değişebilir. Bu gibi durumlarda hat hızını takip eden ve dozajlama oranını sabit tutmak kaydıyla dozaj miktarını değiştirebilen dozajlama cihazı seçilmelidir.

Genel olarak, işleme makinesi tipi dozajlama cihazının kontrol ünitesinin fonksiyonlarını belirler.

Şişirme makinelerinde ise enjeksiyon veya ekstüzyon şişirme tipine bağlı olarak yukarıda belirtilen özellikler doğrultusunda dozajlama cihazı seçimi yapılabilir.

 

Dozajlama sistemlerinin işletmede en verimli uygulama yeri neresidir?

Dozajlama sistemlerinin işletmede kullanabileceği üç farklı lokasyon vardır. Bunlar; Merkezi hammadde odası, işleme makinesinin yanı ve işleme makinesinin üstüdür. Bilindiği üzere dozajlama cihazları birden fazla hammaddenin karıştırılması amacı ile kullanılan cihazlardır. Bu malzemelerin dökme yoğunluğunlukları, ağırlıkları ve akışkanlıkları farklı olduğundan karışım sonrası taşıma yapıldığında yoğunlukları gereği ayrışmaya meyillidirler. Karışım içindeki hafif olan malzeme taşıma esnasında öncelikli olarak hareket edeceğinden nihai noktada karışımın homojenliği bozulacaktır. Bu sebepten dolayı hammadde karıştırma işlemi ne kadar iyi yapılırsa yapılsın taşıma sisteminin de karışımı ayrıştırmadan taşıması gerekir. Ancak vakum yolu ile çalışan taşıma sistemlerinde bu sorunu çözüm bulmak pek mümkün olamamaktadır. Sonuç olarak dozajlama cihazlarından verim alınabilmesi için kullanılacakları yerin işleme makinesine en yakın yer olan makinenin boğaz bölgesi olarak seçilmesi gerekir.

 

Kırma malzeme dozajı yapılırken nelere dikkat edilmelidir?

Bilindiği üzere kırma malın parça yoğunluğundaki değişiklikler ürünün ağırlığını, teknik özelliklerini ve renksel değerlerini değiştirebilir. Bu sebeple, kırma malzeme dozajlamasının çok hassas şekilde yapılması gerekir.

Volumetrik tip dozajlama cihazları kırma malzemedeki yoğunluk ve ölçü farklılıklarını takip edemezler ve dolayısı ile hassas dozajlama yapamazlar. Bu takibi yapabilecek yegâne cihazlar gravimetrik dozajlama cihazlarıdır.  Gravimetrik teknolojisinin getirdiği gravimetrik tartı özelliği sayesinde harcanmakta olan kırma mal miktarına göre dozajlama silindiri devrini ayarlayarak homojen dozajlama sağlar. Bununla birlikte Movacolor MC-TWIN gibi gelişmiş iki komponetli dozajlama sistemleri kırma oranının yukarıda belirtilen sebeplerden dolayı değişmesi durumunda gereksiz boya sarfiyatını da boya dozajını yapan diğer gravimetrik ünitesi ile kompanze eder. Böylece nihai üründe orijinal malzeme ve boya oranı her zaman sabit kalır.

 

Dozajlama cihazında motor seçimi neden önemlidir?

Dozajlama cihazlarında kullanılan motorlar hammaddeyi dozajlayan vidanın devirini ayarlarlar. Dolayısı ile bu motorlar en düşük devir ile en yüksek devirde hassas çalışabilir özelliğe sahip olmalıdırlar. Bu amaçla, DC motorlar, AC motorlar ve ADIM motorları kullanılabilir. DC motorlar uzun vadede bakım gerektirler ve düşük devirlerde torkları zayıftır. AC motorları ise çok hassas devir ayarı yapamadıkları gibi düşük devirlerde torkları zayıftır. Tork zayıflığı dozajlama vidasının istenen devirde döndürülmesini zorlaştıracağından AC ve DC motorlara alternatif olarak ADIM motorlar geliştirilmiştir ve yeni nesil dozajlama cihazlarında kullanılmaktadır. ADIM motorun en büyük avantajı dakikada 0,1 devirden 200 devire kadar sabit torkla dönmesi ve dolayısı ile dozajlama vidasında düşük devrilerde yaşanacak zorlanmayı ortadan kaldırmasıdır. Böylece her devirde hassas dozajlama sağlanmış olur.

 

Batch sistem çoklu dozajlama nedir?  Ne tür imalatlarda kullanılması uygundur?

İki veya daha fazla katkı malzemesinin (boya, kırma, katkı …) reçete usulü karıştırılması amacıyla tasarlanmış cihazlardır. Katkı oranları birbirine yakın olan malzemelerin karıştırılması için kullanılır.  %1 den düşük katkıların karıştırılması için kullanılsa da çalışma prensibi gereği, vida, hassas klape gibi farklı dozajlama sistemleri seçilse dahi, hassas dozajlama yapamaz. Çünkü sadece bir tane olan tartım sisteminin kapasitesi toplam karışım ağırlığına göre seçilir ve düşük kapasitedeki dozajlamalarda tartım hassasiyeti düşüktür. Bu da gereksiz malzeme sarfiyatına sebep olur. Genellikle yüksek hassasiyet gerektirmeyen Ekstrüder uygulamalarında kullanımı ekonomiktir. Cihaz plastik işleme makinesinin yanında kullanılabildiği gibi makinenin mal besleme boğazı üzerine de monte edilebilir. Ancak uygulamanın makine üzerinde gerçekleştirilmesi hammadde karışımının ayrışmadan işlenmesine yarayacaktır.

Yorum Bırakın.. Yorum Yap
Ad
Soyad
Mail
Yorum
* Not: Yaptığınız yorumdan kendinizin sorumlu olduğunuzu unutmayın!
E Bülten Kaydı
Plastikciyiz.biz E-bültenlerine ücretsiz abone olun, sektörle ilgili en son gelişmelerden anında haberiniz olsun.
plastikciyiz.biz'de yer alan kullanıcıların oluşturduğu tüm içerik, görüş ve bilgilerin doğruluğu, eksiksiz ve değişmez olduğu, yayınlanması ile ilgili yasal yükümlülükler içeriği oluşturan kullanıcıya aittir. Bu içeriğin, görüş ve bilgilerin yanlışlık, eksiklik veya yasalarla düzenlenmiş kurallara aykırılığından plastikciyiz.biz hiçbir şekilde sorumlu değildir. Sorularınız için ilan sahibi ile irtibata geçebilirsiniz.
Yardım ve Destek
Yardım ve Destek

destek@plastikciyiz.biz

2016 Copyright plastikciyiz.biz   Tüm Hakları Saklıdır.